ขนมไทยนางเล็ด หรือที่หลายพื้นที่เรียกว่า ข้าวแต๋น เป็นขนมพื้นบ้านไทยที่ทำจากข้าวเหนียวนึ่งแล้วนำมาปั้นเป็นแผ่นกลม ตากแห้ง และทอดจนพองกรอบ จากนั้นราดหน้าด้วยน้ำอ้อยหรือน้ำตาลเคี่ยวให้มีรสหวาน

ประวัติและความเป็นมา

• เป็นภูมิปัญญาการถนอมอาหารของคนไทยในชนบท โดยนำข้าวเหนียวที่เหลือจากการรับประทานมาแปรรูป
• พบได้ในหลายภูมิภาคของไทย โดยเฉพาะภาคเหนือและภาคตะวันออกเฉียงเหนือ
• นิยมทำในงานบุญ งานประเพณี และเป็นของฝากท้องถิ่น

ลักษณะของขนม

• รูปร่างเป็นแผ่นกลมหรือรี
• เนื้อสัมผัสกรอบ เบา และฟู
• มีรสหวานจากน้ำตาลอ้อยหรือน้ำตาลมะพร้าว
• บางสูตรเพิ่มงา แตงโม หรือธัญพืชต่าง ๆ เพื่อเพิ่มรสชาติ

ส่วนประกอบหลัก

1.      ข้าวเหนียวสุก

2.      น้ำตาลอ้อยหรือน้ำตาลมะพร้าว

3.      เกลือเล็กน้อย

4.      น้ำมันสำหรับทอด

5.      งาหรือธัญพืช (ตามสูตร)

วิธีทำโดยย่อ

1.      นึ่งข้าวเหนียวให้สุก

2.      ปั้นหรือกดข้าวเหนียวเป็นแผ่นบาง

3.      นำไปตากแดดจนแห้งสนิท

4.      ทอดในน้ำมันร้อนจนพองกรอบ

5.      เคี่ยวน้ำตาลให้เหนียว แล้วราดบนแผ่นข้าวทอด

6.      พักให้เย็นจนหน้าขนมแข็งตัว

คุณค่าทางโภชนาการ

• ให้พลังงานจากคาร์โบไฮเดรตในข้าวเหนียว
• มีน้ำตาลค่อนข้างสูง จึงควรรับประทานในปริมาณพอเหมาะ
• หากใส่งาหรือธัญพืช จะได้รับไขมันดีและแร่ธาตุเพิ่มขึ้น

เอกลักษณ์เด่น

• กลิ่นหอมของข้าวเหนียวและน้ำอ้อย
• ความกรอบเบา รับประทานง่าย
• เป็นขนมที่สะท้อนวิถีชีวิตและภูมิปัญญาไทยในการใช้ทรัพยากรอาหารอย่างคุ้มค่า

ขนมนางเล็ดถือเป็นหนึ่งในขนมไทยพื้นบ้านที่ได้รับความนิยมทั้งในฐานะของว่างและของฝากจากหลายจังหวัดของประเทศไทย โดยเฉพาะในภาคเหนือที่มีการผลิตเป็นสินค้า OTOP อย่างแพร่หลาย.