ขนมพระพาย เป็นขนมไทยโบราณที่มีชื่อเป็นมงคล มีมาตั้งแต่สมัยกรุงศรีอยุธยา และนิยมใช้ใน พิธีแต่งงาน รวมถึงงานมงคลต่าง ๆ โดยเฉพาะในภาคกลาง ปัจจุบันได้รับการคัดเลือกให้เป็นเมนูอาหารถิ่นของจังหวัดพระนครศรีอยุธยา ในโครงการ "1 จังหวัด 1 เมนู เชิดชูอาหารถิ่น" ประจำปี 2567

ลักษณะของขนม

   

• ตัวขนมทำจากแป้งข้าวเหนียวผสมแป้งข้าวเจ้าหรือแป้งมัน ทำให้มีเนื้อเหนียวนุ่ม
• ภายในสอดไส้ถั่วเขียวเลาะเปลือกกวนกับกะทิและน้ำตาล
• นิยมทำเป็นสีสันจากวัตถุดิบธรรมชาติ เช่น สีเขียวจากใบเตย สีม่วงหรือฟ้าจากดอกอัญชัน และสีชมพูจากกระเจี๊ยบ
• เมื่อนึ่งสุกจะราดด้วยกะทิเค็มเล็กน้อย เพื่อเพิ่มรสชาติหวานมันกลมกล่อม

ความหมายมงคล

ขนมพระพายมีความหมายที่ดี เชื่อกันว่า

• แป้งข้าวเหนียวที่เหนียวนุ่ม หมายถึง ความรัก ความผูกพัน และความสามัคคีที่มั่นคง
• ชื่อ "พระพาย" ซึ่งหมายถึงลมหรือเทพแห่งลม สื่อถึง ความร่มเย็น ความสดชื่น และการดำเนินชีวิตอย่างราบรื่น
• จึงนิยมใช้เป็นขนมในงานแต่งงาน เพื่ออวยพรให้คู่บ่าวสาวครองรักกันยืนยาวและมีชีวิตคู่ที่ร่มเย็นเป็นสุข

ส่วนประกอบหลัก

• แป้งข้าวเหนียว
• แป้งข้าวเจ้า หรือแป้งมัน
• ถั่วเขียวเลาะเปลือกกวน
• กะทิ
• น้ำตาล
• เกลือ
• สีจากพืชธรรมชาติ เช่น ใบเตย ดอกอัญชัน และกระเจี๊ยบ

ขนมพระพายนอกจากจะเป็นขนมที่มีรสชาติหวานมันและเนื้อนุ่มแล้ว ยังสะท้อนภูมิปัญญาไทยในการใช้วัตถุดิบธรรมชาติและความเชื่อด้านความเป็นสิริมงคล จึงถือเป็นขนมไทยโบราณที่มีคุณค่าทั้งด้านวัฒนธรรมและประเพณี และยังเป็นเอกลักษณ์สำคัญของจังหวัดพระนครศรีอยุธยาในปัจจุบัน