วัฒนธรรมของอินเดีย โดยคำว่า "สงกรานต์" มาจากภาษาสันสกฤตคำว่า สังกรานติ (Saṅkrānti) หมายถึง "การเคลื่อนย้าย" หรือ "การย้ายผ่าน" ของดวงอาทิตย์จากราศีหนึ่งไปสู่อีกราศีหนึ่ง ซึ่งถือเป็นการเริ่มต้นศักราชใหม่ตามคติพราหมณ์โบราณ ต่อมาประเพณีนี้ได้แพร่เข้ามาสู่ดินแดนสุวรรณภูมิและได้รับการปรับให้สอดคล้องกับวิถีชีวิตและความเชื่อของคนไทย จนกลายเป็นประเพณีที่มีเอกลักษณ์เฉพาะ

ในอดีต วันสงกรานต์ถือเป็นวันขึ้นปีใหม่ของไทย โดยจัดขึ้นระหว่างวันที่ 13–15 เมษายนของทุกปี ประกอบด้วยกิจกรรมที่แสดงถึงความกตัญญู ความเคารพ และความเป็นสิริมงคล ได้แก่ การทำบุญตักบาตร การถวายภัตตาหารพระสงฆ์ การสรงน้ำพระพุทธรูป การรดน้ำขอพรพ่อแม่ ผู้สูงอายุ และผู้มีพระคุณ รวมถึงการทำความสะอาดบ้านเรือนและวัดวาอาราม เพื่อเป็นการชำระล้างสิ่งไม่ดีและต้อนรับการเริ่มต้นชีวิตใหม่

การเล่นสาดน้ำในช่วงเทศกาลสงกรานต์มีจุดเริ่มต้นจากการใช้น้ำอบหรือน้ำสะอาดรดมือผู้ใหญ่และสรงน้ำพระเพื่อความเป็นสิริมงคล ก่อนจะพัฒนาเป็นกิจกรรมสาดน้ำเพื่อสร้างความสนุกสนานและความสามัคคีในชุมชน แต่ยังคงยึดหลักการเล่นอย่างสุภาพ เคารพสิทธิของผู้อื่น และรักษาขนบธรรมเนียมอันดีงาม

ปัจจุบัน ประเพณีสงกรานต์ยังคงเป็นเทศกาลที่สะท้อนอัตลักษณ์และคุณค่าทางวัฒนธรรมของไทย ทั้งด้านศาสนา ครอบครัว และชุมชน เป็นช่วงเวลาที่สมาชิกในครอบครัวได้กลับมาพบปะกัน แสดงความกตัญญูต่อผู้ใหญ่ และร่วมกันอนุรักษ์ประเพณีอันทรงคุณค่านี้ให้คงอยู่สืบไป

นอกจากนี้ ในปี พ.ศ. 2566 "สงกรานต์ในประเทศไทย" ได้รับการขึ้นทะเบียนเป็นมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้ของมนุษยชาติ โดยองค์การยูเนสโก (UNESCO) สะท้อนให้เห็นถึงคุณค่า ความสำคัญ และการสืบทอดประเพณีสงกรานต์ในฐานะมรดกทางวัฒนธรรมที่ได้รับการยอมรับในระดับโลก