ข้าวต้มมัด เป็นขนมไทยชนิดหนึ่ง ที่นำข้าวเหนียวไปผัดกับกะทิ ห่อด้วยใบตอง ไส้กล้วย หรือไส้อื่น ๆ มัดด้วยตอก นำไปนึ่งให้สุก ในอดีตเป็นที่นิยมทำไว้รับประทานภายในครอบครัวหรือขนมรับไหว้ตามเทศกาลต่างๆ ในปัจจุบันหารับประทานกันยากมากขึ้น

ขั้นตอน / วิธีการทำ

• ล้างข้าวเหนียวประมาณ 2 ครั้ง นำไปแช่น้ำสะอาดประมาณ 4 ชั่วโมงขึ้นไป หรือข้ามคืน พอแช่ครบเวลาตักขึ้นสะเด็ดน้ำ พักไว้
• ล้างถั่วดำให้สะอาดแช่น้ำไว้ข้ามคืน นำไปต้มในน้ำเดือดพล่านประมาณ 30-40 นาที ตักขึ้นสะเด็ดน้ำ พักไว้
• ใส่หัวกะทิกับเกลือป่นลงในกระทะ นำขึ้นตั้งใช้ไฟปานกลางโดยคนไปในทิศทางเดียวกัน จากนั้นใส่ใบเตยลงไป
• พอกะทิเดือดพล่านใส่ข้าวเหนียวลงไปคนในทิศทางเดียวกันเบา ๆ ด้วยพาย (ใส่น้ำใบเตย,ใส่น้ำอัชัน) อย่าคนมากจนเกินไปไม่เช่นนั้นเม็ดข้าวเหนียวจะหักและไม่สวย พอคนไปประมาณ 2-3 นาที ข้าวเหนียวจะดูดซึมกะทิ ทำให้กะทิลดลงไปเยอะ ผัดต่ออีกประมาณ 5-6 นาที จากนั้นปรับเป็นไฟอ่อน ข้าวเหนียวจะแห้งตัวลงเกือบสุก (ทำข้าวเหนียวแยกเป็น 3 สี)
• ใส่น้ำตาลทรายลงไปแล้วคนไปเรื่อย ๆ คนจนข้าวเหนียวขึ้นเงา ปิดไฟ
• ปอกเปลือกกล้วยแล้วผ่าครึ่ง เตรียมไว้
• วางใบตอง 2 ใบซ้อนกัน โดยหันด้านที่เป็นมันประกบกัน ตักถั่วดำใส่ลงไปตามชอบ
• ตักข้าวเหนียวสีละลงไปประมาณ 1 ช้อนโต๊ะ จากนั้นวางกล้วยตามลงไป
• ตักข้าวเหนียวอีกสีละหนึ่งช้อนลงไปปิดทับหน้ากล้วย
• พับใบตองแล้วห่อเหมือนแหนม นำตอกมามัดให้แน่นเป็น 3 เปลาะ เก็บปลายตอกให้สวยงาม
• นำข้าวต้มมัด 3 สีไปวางเรียงในชุดนึ่ง นำไปตั้งบนน้ำเดือดพล่าน ใช้ไฟแรงนึ่งประมาณ 1 ชั่วโมง 45 นาที ถึง 2 ชั่วโมง ยกออกจากเตา พักไว้ให้เย็น พร้อมเสิร์ฟ