ประวัติความเป็นมา
ประวัติความเป็นมา
ย้อนกลับไปในสมัยกรุงรัตนโกสินทร์ตอนต้น ชาวบ้านต้นโพธิ์และชาวบ้านไผ่หนอง รกรากถิ่นฐานเป็นชาวเวียงจันทน์ ประเทศลาว ได้เข้ามาอยู่ในประเทศไทยซึ่งชาวเวียงจันทน์กลุ่มนี้ ส่วนใหญ่มีอาชีพทางช่าง มีช่างทำเครื่องประดับทองกับช่างตีเหล็กซึ่งเน้นตีมีด ครั้นต่อมาในราว พ.ศ.2365 อาชีพช่างทองก็ได้เลิกลาสลายตัวไป คงเหลือเเต่อาชีพตีมีดประเภทเดียว ชาวบ้านจึงยึดอาชีพตีมีดเป็นอาชีพหลัก ไม่ได้ประกอบอาชีพอื่นปะปนเลย ส่วนที่มาขอยค่าว่า "มีดอรัญญิก" นั้น ในสมัยก่อนมีตลาดร้านค้า มีโรงบ่อน อยู่ที่มันอรัญญิก ตำบลปากท่า อำเภอท่าเรือ จังหวัดพระนครศรีอยุธยา ซึ่งอยู่ไม่ไกลจากหมู่บ้านต้นโพธิ์เเละหมู่บ้านไผ่หนองมากนัก ระยะทางประมาณ 3 กิโลเมตร มีผู้คนนำสินค้ามาซื้อขายแลกเปลี่ยนกันมากในยุคนั้นชาวบ้านก็นำเอามีดไปขาย เมื่อคนที่ซื้อไปใช้เห็นว่าคุณภาพดีจึงบอกต่อๆกันไปว่ามีดคุณภาพต้องมีดอรัญญิก เลยเรียกติดปากไปหาซื้อมีดต้องไปที่อรัญญิกที่จริงเเล้วทำที่หมู่บ้านต้นโพธิ์ หมู่บ้านไผ่หนองเเละหมู่บ้านอื่นๆ ซึ่งเป็นที่มาของคำว่า
"มืดอรัญญิก" ปัจจุบัน มีดอรัญญิกยังคงเป็นความภาคนิใจขอยจังหวัดพระนครศรีอยุธยา เพราะมีดอรัญญิกนั้นขึ้นชื่อเรื่องความแข็งแรงทนทาน มีดบางชนิดสามารถใช้ได้นานตลอดชั่วอายุคน อีกทั้งงานใบมีดยังสวยงามประณีต นับเป็นภูมิปัญญาท้องถิ่นอันล้ำค่าที่สืบทอดมาจนถึงปัจจุบัน ณ หมู่บ้านอรัญญิก นักท่องเที่ยวสามารถเข้าพักโฮมสเตย์ภายในท้องถิ่น ชมหัตถกรรมการดีมีด และลองลงมือตีมืดด้วยตนเอย พร้อมเลือกชื่อมือคุณภาพกลับไปไปเป็นที่ระลึก
ความเป็นมาของแหล่งเรียนรู้
พิพิธภัณฑ์หัตถกรรมอรัญญิกเกิดขึ้นจากการรวมตัวของคนในชุมชนอรัญญิก ซึ่งเป็นชุมชนที่มีชื่อเสียงด้านการตีมีดและเครื่องมือเหล็กมาอย่างยาวนาน โดยมีประวัติสืบย้อนกลับไปตั้งแต่สมัยกรุงศรีอยุธยา ชุมชนแห่งนี้มีบรรพบุรุษที่มีความเชี่ยวชาญด้านงานช่างเหล็ก และได้ถ่ายทอดความรู้จากรุ่นสู่รุ่น จนกลายเป็นภูมิปัญญาท้องถิ่นที่มีเอกลักษณ์เฉพาะตัว เรียกว่า “มีดอรัญญิก” ต่อมาจากการเปลี่ยนแปลงของสังคมและเทคโนโลยี ทำให้ภูมิปัญญาดั้งเดิมเริ่มลดความสำคัญลง ชุมชนจึงตระหนักถึงความจำเป็นในการอนุรักษ์และสืบสานองค์ความรู้ด้านหัตถกรรม จึงได้จัดตั้งพิพิธภัณฑ์หัตถกรรมอรัญญิกขึ้น เพื่อเป็นแหล่งเรียนรู้ที่รวบรวมประวัติความเป็นมา กระบวนการผลิต และเครื่องมือที่ใช้ในการตีมีดแบบโบราณ พิพิธภัณฑ์แห่งนี้มีบทบาทสำคัญในการเป็นแหล่งเรียนรู้สำหรับนักเรียน นักศึกษา และผู้สนใจทั่วไป โดยเปิดโอกาสให้ผู้เข้าชมได้ศึกษาเรียนรู้ทั้งภาคทฤษฎีและการสาธิตจริงเกี่ยวกับการตีมีด อีกทั้งยังเป็นศูนย์กลางในการอนุรักษ์ศิลปหัตถกรรมพื้นบ้าน และส่งเสริมอาชีพของคนในชุมชนให้คงอยู่ต่อไป
ปัจจุบัน พิพิธภัณฑ์หัตถกรรมอรัญญิกถือเป็นแหล่งเรียนรู้ทางวัฒนธรรมที่สำคัญของจังหวัดพระนครศรีอยุธยา ที่สะท้อนถึงภูมิปัญญา วิถีชีวิต และอัตลักษณ์ของชุมชนอรัญญิกได้อย่างชัดเจน
รูปภาพเพิ่มเติม
